مقالات

مواد غذایی چطور سالم می‌مانند؟

معرفی مخزن آسپتیک 

مخزن اسپتیک در گروه مخازن تحت‌ فشار قرار دارد و محصولات را در شرایط‌هایژنیک (بهداشتی) نگهداری می‌کند. این مخازن معمولاً با فشار بالای هوای استریل یا سد نیتروژن کار می‌کنند و برای نگهداری ایمن مواد در بین مرحله‌ی تولید و بسته‌بندی استفاده می‌شود. در صورت متوقف شدن خط پرکننده اسپتیک، حتی به‌طور موقت، به دلایلی مثل مشکل فنی، تغییر قالب بسته‌ بندی و ... می‌توان از این مخازن استفاده کرد. 

در این مخازن، گروهی از شیرهای نیوماتیک، ورود و خروج محصول به مخزن و تمیز کردن مخزن را به عهده دارند. این معرفی خلاصه، مقدمه‌ای بود برای آشنایی بیشتر با یکی از ماشین‌آلات پرکاربرد در صنعت.

معرفی محصول

این مخازن واحد خودکاری هستند که برای بافر اسپتیک محصولات غذایی مایع مانند شیر، ماست، پودینگ برنج و سس استفاده می‌شود. این دستگاه ایمنی غذا را حفظ کرده و می‌تواند به‌عنوان یک واحد مستقل یا بخشی از یک خط تولید در صنعت استفاده شود. مدل، اندازه و همزن مخزن بر اساس ویسکوزیته، با الیاف یا بدون الیاف بودن و وجود ذرات کوچک‌تر یا بزرگ در محصول انتخاب می‌شود.

قسمت‌های مختلف این مخزن عبارت‌اند از ظرف تحت‌فشار برای استریلیزه کردن توسط بخار در 140 درجه سانتی‌گراد، شیرهای پنوماتیک اتصال اسپتیک و صفحه کنترل اتوماتیک. البته این سیستم با وجود دستگاه‌های ایمنی، فیلترهای هوای استریل و کنترل فشار هوا برای تخلیه مخزن است که کامل می‌شود. از مزایای این دستگاه، امکان تمیز کردن آن در محل کار و مانیتور کردن فرآیندها است. 

همزن

همزن باعث می‌شود محصولاتی که امکان رسوب دارند، همگن بمانند. در مخازن اسپتیک، برای اطمینان از آنکه محصولات همواره یکنواخت هستند، از انواع مختلفی همزن استفاده می‌شود. تولیدکنندگان می‌توانند از همزن‌های نصب‌شده در قسمت میانی (یا خارج از مرکز) مخزن، یا همزن‌های مغناطیسی که در پایین مخزن قرار می‌گیرند، استفاده کنند. 

دسته شیرهای انتهایی

این دسته شیرها از ورود ذرات سوخته به محصول جلوگیری می¬کند. همچنین از به وجود آمدن رسوب در لوله‌ها جلوگیری کرده و طعم و قوام محصول را حفظ می‌کند. هرچه محصول بیشتر در مخزن بماند، خطر به وجود آمدن رسوب در آن بیشتر و درنتیجه وجود این شیرها ضروری تر خواهد بود.

فشار بالا با هوای استریل

این فشار بالا جلوی ورود آلودگی از خارج مخزن را می¬گیرد. درواقع به دلیل فشار بالای هوای استریل در مخزن، هیچ ماده خارجی نمی¬تواند وارد محصول شود و آن را آلوده کند.

ریل ایمنی و نردبان

در ساخت و تولید این دستگاه ریل ایمنی و نردبان را هم در نظر می‌گیرند. وجود این ریل، ایمنی محل کار را افزایش می‌دهد و قاب ساخته‌شده در اطراف نردبان، ایمنی اپراتورهایی را که از مخازن بزرگ بالا می‌روند تضمین می‌کند. یک ریل ایمنی دایره‌‌ای اضافی نیز از بروز حوادث در هنگام کار اپراتورها در بالای مخزن جلوگیری می‌کند. 

تمایز مهم فرآیند اسپتیک با سایر فرآیندهای استریل کردن

اسپتیک واژه‌ای یونانی الاصل و به معنی عاری از میکروب است. فرآوری اسپتیک به پر کردن محصول استریل در ظروفِ از قبل استریل شده و به دنبال آن دربندی غیرقابل نفوذ در شرایط و فضای استریل عاری از میکروارگانیسم اطلاق می‌شود. تفاوت فرآیند اسپتیک با سایر فرآیندهای استریل کردن در صنایع آن است که در فرآیند اسپتیک، محصولات قبل از بسته‌بندی استریل شده‌اند، حال ‌آنکه در سایر فرآیندهای استریل کردن، محصولات پس از بسته بندی استریل می‌شوند.

از نمودار فوق پیداست که استریل کردن در فرآیند اسپتیک در سه سطح جداگانه انجام می‌گیرد که در ادامه این سه مرحله معرفی می‌شوند:

• استریل کردن مواد غذایی مورد فرآوری: در فرآیند اسپتیک چون استریل کردن مواد غذایی در دمای بالاتر و زمان کمتر انجام می‌شود، کیفیت محصولات بیشتر حفظ می‌شود و برای نگهداری محصولات نیازی به یخچال نیست. همچنین چون حرارت‌دهی قبل از بسته‌ بندی صورت گرفته، هنگام بسته‌ بندی نیازی به در نظر گرفتن فضای خالی در ظرف نیست.
• استریل کردن مواد بسته بندی و سطوح تجهیزات: عوامل مورداستفاده برای استریل کردن مواد بسته بندی و سطوح تجهیزات به‌ صورت زیر دسته بندی می‌شوند: عوامل فیزیکی: عوامل فیزیکی شامل فرآیندهای حرارت‌دهی (استفاده از بخار فوق اشباع یا هوای خشک داغ) و اشعه‌دهی (استفاده از اشعه‌های فرابنفش، گاما، مادون‌قرمز و یونیزه کننده) می‌شود.

1. عوامل شیمیایی: مواد شیمیایی متنوعی به‌ صورت مایع و گاز برای استریل کردن مواد بسته بندی و تجهیزات صنعتی به کار می‌رود. یکی از این مواد آب‌اکسیژنه است که البته برای همه‌ی محصولات مناسب نیست. مثلاً پسماند آن در فضای خالی ظرف، ویتامین C آب میوه‌ها را از بین می‌برد.
2. عوامل ترکیبی:امروزه موفق ترین روش تجاری استریل کردن مواد بسته بندی و سطوح تجهیزات، استفاده از محلول هیدروژن پراکسید با غلظت حداکثر 30% و حرارت حداکثر 80 درجه سانتی گراد و زمان تماس حداکثر 15 ثانیه است.

• استریل کردن محیط اسپتیک : این محیط اسپتیک بسیار گسترده است و از محل استریل کردن مواد بسته بندی شروع می‌شود و تا محل دربندی بسته‌ها و نگه داری محصول فرآوری شده در انبار ادامه دارد. استریل کردن این منطقه قبل از تولید، با فشار مثبت هوا یا گازهای استریل (نیتروژن یا کربن دی‌اکسید)، که با حرارت خشک یا اولترافیلتراسیون استریل شده اند، انجام می‌شود.

بسته‌های مناسب برای بسته‌بندی اسپتیک

ویژگی‌های مواد بسته بندی اسپتیک عبارت‌اند از: 

1. مقاومت مناسب در برابر عبور آب، گازها، مواد فرّار و نور
2. عدم تأثیر ماده‌ی بسته بندی بر غذا
3. داشتن قابلیت دربندی
4. قابلیت استریل شدن
5. جلب رضایت مشتری

سه دسته بسته ی سخت مثل قوطی و شیشه، نیمه سخت مثل پاکت‌های چندلایه مکعبی و هرمی و انعطاف‌پذیر مثل بسته‌های کیسه‌‌ای برای بسته بندی اسپتیک استفاده می‌شود. 

مزایای فرآوری اسپتیک

1. چون در این روش دما بالا و زمان کم است، مواد غذایی آسیب کمتری دیده و طول عمر بیشتری خواهند داشت.
2. ابعاد ظرف در میزان دریافت حرارت بی¬تأثیر است.
3. سطح تماس زیاد در مبدل‌های حرارتی، راندمان انتقال حرارت را افزایش داده است.

معایب فرآوری اسپتیک

1. هزینه‌ی بالا
2. محدودیت کاربرد (محصولات غذایی حتماً باید سیال و همگن باشند)
3. پیچیدگی‌های دستگاه‌ها و درنتیجه نیاز به کاربر متخصص
4. سرعت پایین

اگر به دنبال خرید ماشین‌ صنعتی به صورت قسطی هستید می‌توانید به سایت ماشین ‌بازار سر بزنید. در این سایت می‌توانید محصولات دانش‌بنیان و غیردانش‌بنیان متنوعی را انتخاب کنید و با توجه به فروش اقساطی سایت کالای صنعتی را که مناسب کار و خط تولید شماست، انتخاب کنید.