اخبار
ضرورت اصلاح سازوکار معافیت گمرکی واردات ماشینآلات خطوط تولید
بهدلیل عدم اتخاذ سیاست درست در ساخت ماشینآلات،صنایع تنها رویکرد مونتاژی به خود گرفتهاند، در همین مسیر لزوم مدیریت واردات ماشینآلات از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.
بهگزارش ماشینبازار بهنقل از روزنامۀ وطن امروز: مهدی هاشمزاده-متاسفانه در سازوکار صنعتیشدن کشور، به اشتباه بهجای توسعه صنعت ماشینسازی و ساخت ماشینآلات، به توسعه مونتاژ رو آوردهایم و نتیجه این اقدام حرکت بهسمت خامفروشی و عدم توسعهیافتگی و صنعتیشدن کشور است. بهطور مثال در بخش معدن بهجای توسعه زنجیره ارزش از طریق فرآیندهای پاییندستی، تنها در بخش صادرات مواد خام به توفیق دست یافتهایم و عمده ماشینآلات این بخش نیز وارداتی است و این در حالی است که زنجیره ارزش بخش معدن بههیچوجه توسعه نیافته و ماشینآلات صنعتی و معدنی رشد چندانی نکردهاند.
در بخش پتروشیمی و صنایع فولادی نیز وضعیت به همین منوال است. این در حالی است که صنعتیشدن اقتصاد ایران و همه کشورهای توسعهیافته از مسیر ساخت و خودکفایی در ماشینآلات گذشته و میگذرد. رویکرد فعلی معاونت علمی در قانون جهش تولید دانشبنیان هم در همین راستا و بهدنبال حذف معافیت واردات ماشینآلات و اخذ تعرفه گمرکی برای ایجاد امکان رقابتپذیری است. مساله بسیار مهمی که هماکنون نیز در بعد وسیعتر در تفکیک وزارت بازرگانی با آن روبهرو هستیم مساله جداشدن بخش بازرگانی از بخش تولید کشور است که اثرات زیانباری را در تصمیمگیریها داشته است.
یکی از موضوعات مهم در زمینه استراتژی توسعه صنعتی کشور، بحث توسعه صنعت ماشینسازی و ساخت ماشینآلات و ابزارآلات است که ابتدای راه توسعه صنعتی کشور است. در این زمینه باید به این نکته توجه کرد که استراتژی توسعه صنعتی مبتنی بر توسعه صنعت ماشینآلات و ابزارآلات بسیار سیاست مهمی است که پس از جلوگیری از واردات، امکان شکلگیری صنعت بهمعنای واقعی و نه مونتاژ آن و همچنین امکان صادرات ماشینآلات را فراهم خواهد کرد. بر همین اساس ضرورت دارد واردات در صنایع ماشینسازی مدیریت شود تا شاهد شکلگیری این صنعت و در نهایت رسیدن به توسعه صنعتی پایدار باشیم.
موضوع بسیار مهم در این بخش این است که نوآوری و رسیدن به تکنولوژی و توسعه صنعتی، بدون ساخت ماشینآلات معنایی ندارد و بهمعنای مونتاژ صرف است؛ اتفاقی که در صنعت خودروسازی فعلی رخ داده است و عملا با رویکرد واردات ماشینآلات بهجای تولید، صنعت مادر نداریم و اصلا توسعه صنعتی رخ نداده است.
در همین رابطه میتوان به موارد زیر اشاره کرد که ضرورت مدیریت واردات در صنایع ماشینسازی را نمایان میکند:
- ارزبری بالای واردات ماشینآلات و تجهیزات صنعتی (سالانه 6 تا 10 میلیارد دلار)
- وجود بیش از 6 هزار واحد صنعتی فعال در حوزه ماشینسازی
- فعالیت بیش از 1200 شرکت دانشبنیان در عرصه تولید ماشینآلات پیشرفته
- ظرفیت بالای علمی و فناوری کشور و تعداد بالای فارغالتحصیلان دانشگاهی در رشتههای مهندسی
- بازار بزرگ داخلی (بیش از 200 هزار میلیارد تومان در سال) و فرصتهای صادراتی (بهکارگیری توأمان سیاست جلوگیری از واردات و توسعه صادرات در صنعت ماشینسازی کشور)
متاسفانه تا پیش از این قانون، معافیتهای بند «غ» ماده 119 قانون امور گمرکی نیز خود به مسألهای بزرگ برای توسعه اقتصادی کشور و حمایت از تولید و توان داخل تبدیل شده است. در این بند آمده است «واردات ماشینآلات خطوط تولید که به تشخیص وزارت صمت و گمرک جمهوری اسلامی ایران، مورد نیاز واحدهای تولیدی، صنعتی و معدنی مجاز هستند، از پرداخت حقوق ورودی معافند» و این بهمعنای نابودی ماشینسازی داخلی است، زیرا خامفروشان داخلی با فشار به وزارت صمت، از این معافیت بیهوده و خلاف منافع ملی استفاده حداکثری میکنند و بخش اعظمی از نیاز خود را از طریق واردات پوشش میدهند و به این ترتیب کشور نهتنها با توسعه صنعتی مواجه نمیشود، بلکه همواره با ارزبری بسیار بالا، تن به واردات خواهد داد.
طی ۴ سال 95 تا 97، ماشینآلات وارداتی بهطور میانگین 85 درصد از کل واردات، از معافیت بند «غ» استفاده کرده است. درصد بسیار بالای استفاده از این بند معافیت تعرفه وارداتی، بخوبی بیانگر ناکارآمدی این بند قانونی در اجرای قانون بوده است و نشان از مشمولیت بسیار بالای واردات ماشینآلات با بند معافیتی فوق دارد.
بهطور کلی بیش از 80 درصد سهم واردات 8 مورد از 10 قلم اصلی وارداتی در حوزه ماشینآلات با معافیت حاصل از بند «غ» انجام شده و تقریبا از 10 قلم ماشینآلات اصلی وارداتی، عوارض گمرکی دریافت نشده و در اغلب موارد این اقلام معاف از پرداخت عوارض بوده است. از همین رو نیز باید این معافیت برداشته شود.
همه موارد فوق بیانگر اهمیت تولید ماشینآلات برای کشور است. در همین زمینه نیز در قانون جهش تولید دانشبنیان در جهت حرکت صنایع مختلف بهسمت دانشبنیانشدن، مساله تعرفهگذاری هوشمند برای حمایت از شکلگیری تولید داخل ماشینآلات در نظر گرفته شده است تا امکان رقابتپذیری بهوجود بیاید. از همین رو نیز معافیتهای مختلف در نظر گرفته شده برای واردات ماشینآلات باید حذف و تعرفهگذاری هوشمند، جایگزین آن شود.
