مقالات
آشنایی با دستگاه شات بلاست
شات بلاست یک فرآیند اصلاح سطح با استفاده از حرکت گلولههای ساینده فولادی، با سرعت بالا است. در این روش میتوان به سطحی بسیار تمیز و آماده برای فرآیندهای اصلاحی نظیرعملیات حرارتی و... رسید. ذرات ساینده با سرعت زیاد (65-110 متر در ثانیه) به صورت کنترلشده به سطح ماده مورد نظر پرتاب میشوند و در نتیجه آلودگیهای سطح را در اثر ضربه ساینده از بین میبرند.
در این بخش به معرفی محصول و ماشینآلات صنعتی شات بلاست و نحوه کار با آنها پرداخته میشود.
شات بلاست یک فرآیند اصلاح سطح با استفاده از حرکت گلولههای ساینده فولادی، با سرعت بالا است. در این روش میتوان به سطحی بسیار تمیز و آماده برای فرآیندهای اصلاحی نظیرعملیات حرارتی و... رسید.
ذرات ساینده با سرعت زیاد (65-110 متر در ثانیه) به صورت کنترلشده به سطح ماده مورد نظر پرتاب میشوند و در نتیجه آلودگیهای سطح را در اثر ضربه ساینده از بین میبرند.
معیارهای انتخاب نوع سیستم شات به عوامل زیر بستگی دارد :
- اندازه و شکل قطعات
- وضعیت سطح برای تمیز کردن
- مشخصات مطلوب سطح نهایی
این فرآیند، یک روش موثر برای تمیزکردن آهن، فولاد، قطعات فُرج، قطعات ماشینآلات، فیکسچرها و... میباشد.

شکل 1 نمای بیرونی دو عدد دستگاه شات بلاست
دستگاه شات بلاست:
دستگاه انفجار شات از شش قسمت اساسی تشکیل شده است:
- توربین
- کابین
- سیستم نگهداری و انتقال قطعات
- آسانسور
- جدا کننده
- گردآورنده گرد و غبار

شکل1 قسمت های مختلف شات بلاست
توربین
ذرات ساینده توسط نیروی گریز از مرکز ناشی از انواع توربین، به سطح قطعه پرتاب میشوند. توربین قلب هر دستگاه شات بلاست است. کارایی و اثر تمیز کردن تا حد زیادی به عملکرد توربین و اجزای آن بستگی دارد. عملکرد توربین مشابه عملکرد فن یا پمپ گریز از مرکز است. در دستگاه شات ممکن است، یک یا تعداد بیشتری توربین به گونهای قرار بگیرند، که مواد ساینده بتواند کل سطح ماده را برای تمیز کردن بپوشاند.
شکل و اندازه قطعات، تعداد توربینهای مورد استفاده در یک ماشین را تعیین میکند. توان موتور توربین، بر اساس درجه تمیز کردن مورد نیاز تعیین میشود.

شکل 3 پرتاب ذرات ساینده به روش توربین گریز از مرکز
کابین شات
کابین دستگاه، حاوی گرد و غبار و ساینده است. یک سیستم جمع کننده گرد و غبار ، فشار هوا را در داخل دستگاه کاهش میدهد؛ در نتیجه از خروج گردوغبار به محیط بیرون جلوگیری میکند.
به دلیل سرعت بالای ذرات ساینده (50-100 متر بر ثانیه) ،کابین از فولاد کم کربن با یک آستر داخلی از جنس مواد مقاوم در برابر سایش، از جمله صفحات آلیاژی با مقاومت بالا و ترکیبات لاستیکی ضخیم ساخته میشود. در مناطقی که تحت برخورد مستقیم و سریع قرار دارند، از صفحات فولادی آلیاژی با سختی RC 64 استفاده میشود.
سیستم نگهداری و انتقال قطعات
جابجایی و مدیریت قطعات از طریق فرایند شات بلاست، به عوامل مختلفی بستگی دارد. بسته به اینکه قطعات بزرگ یا کوچک باشند، وزن قطعات در چه محدودهای باشد و...، از سیستمهای مختلف شات بلاست میتوان استفاده کرد.
سیستم بازیابی و تمیزکننده مواد ساینده
گردش و تمیز کردن مواد ساینده برای حفظ سیکل تمیزکاری مداوم یک نیاز اساسی است. در تجهیزات معمول، پس از برخورد، مواد ساینده در قیف زیر دستگاه، جمع آوری میشوند.
سپس موادساینده، توسط نوار نقاله به آسانسور منتقل میشوند.
آسانسور
اکسیدهای حذف شده و سایر آلودگیها را به یک جداکننده و شستشودهنده هوا که در قسمت بالایی دستگاه قرار دارد حمل میکنند. سایندههای تمیز شده در قیف بالایی (جعبه تغذیه) جمع شده و سپس توسط نیروی جاذبه به توربین منتقل میشوند.
ظرفیت چرخش و تمیزکردن ساینده در هر دستگاه به قدرت شات مورد استفاده برای توربینها مربوط میشود.
جداکننده
قبل از اینکه سایندهها برای استفاده مجدد به توربین وارد شوند، این مواد باید از تمام آلودگیها پاک شوند. این نقش جدا کننده هوا است.
سیستم جمع کننده گرد و غبار
گرد و غبار تولیدشده، از کابین ماشین خارج شده و به طور مداوم توسط این سیستم جمع میشود. تغییر در جریان هوا باعث کاهش کارایی جمع کننده میشود و در نتیجه منجر به کاهش استحصال گرد و غبار، از بین رفتن قدرت تمیز کردن و ایجاد گرد و غبار در منطقه تولید میشود.
همه این سیستمها میتوانند خودکار باشند، که باعث افزایش تولید، کاهش نیاز به اپراتور و تکرارپذیری فرآیند خواهد شد.
انواع دستگاههای شات بلاست:
دستگاههای شات بلاست درامی
ماشینآلات شات بلاست درامی، غلطکی یا بشکهای دستگاههایی هستند که جهت انجام عملیات زنگ زدایی، رنگ بری، پوسته زدایی، ماسه زدایی و جرم بری از قطعات با حجم کوچک و متوسط در تعداد بالا به کار میروند.
ساینده مورد مصرف عموماً ساچمههای فولادی است که سایز آن به نوع قطعه و کاربری شات بستگی دارد.
مزیت این ماشینآلات، انجام فرآیند روی تمام وجوه و زاویههای سطوح قطعات میباشد، به همین دلیل ماشینآلات شات بلاست درام در رده دستگاههای آماده سازی سطوح با راندمان بالا قرار دارند؛ زیرا حداقل زمان، انرژی، اپراتور و ساینده را برای شات بلاست آماده سازی سطوح قطعات مصرف میکنند.
شات بلاست میزی
ماشینآلات صنعتی شات بلاست میزی بیشتر برای قطعات فلزی با شکل مسطح، گوشه دار، نوک تیز و بلند (مانند متههای حفاری معدنی)، قطعات حساس به ضربه، سنگین وزن یا حجیم که قابلیت آویزان شدن و بارگیری در دستگاههای شات بلاست آویزی و یا دستگاههای شات بلاست دیگر را ندارند، کاربرد دارد.
بارگیری قطعات در دستگاههای شات بلاست میزی عموماً به صورت دستی است و قطعات توسط اپراتور بر روی میز دستگاه چیده میشوند.
قطعات برروی میز دستگاه شات بلاست ثابت میباشند و میز با حرکت حول محور خود، قطعات را در معرض پاشش توربین یا توربینهای دستگاه قرار میدهد و بدین ترتیب فرآیند بعد از مدت زمان معین، به صورت اتوماتیک خاتمه مییابد.

شکل 5 شات بلاست میزی
شات بلاست آویزی
دستگاه شات بلاست آویزی بهینه ترین گزینه جهت انجام عملیات شات بلاست قطعات صنعتی با تیراژ بالا میباشد.
شات بلاست آویز دارای انواع ایستا و پیوسته می¬باشند که بسته به نوع قطعه و خط تولید قطعه، کاربری آنها تعیین میگردد.
این دستگاهها دارای قلابهای تکی یا درختی آویزانی هستند، که قطعات به صورت دستی توسط اپراتور یا ربات بر روی آن بارگیری شده و سپس این آویزها وارد محفظه پاشش شده و درب دستگاه بسته میشود. (در شات بلاست پیوسته این عمل وجود ندارد)؛ سپس آویز حامل قطعات حول محور خود شروع به گردش میکند و تمام وجوه قطعات را در معرض پاشش ساچمههای فولادی قرار میدهد. بدین صورت بعد از مدت زمان تعیین شده توسط اپراتور دستگاه، عملیات شات بلاست به صورت اتوماتیک خاتمه مییابد و قطعات برای تخلیه، از دستگاه خارج میگردند.

شکل 6 شات بلاست آویز
شات بلاست تونلی
این نوع جزء بزرگترین دستگاههای شات بلاست میباشد و جهت شات بلاستینگ قطعات بسیار بزرگ، مانند تیر آهن استفاده میشوند. در این دستگاهها یک اتاق شات بلاست و یک تسمه نقاله که از داخل آن عبور میکند وجود دارد و عمل ( زنگ زدایی، پوسته زدایی و ...) در داخل این تونل انجام میشود.
همچنین از این نوع دستگاه در شات بلاست سنگ و آجر نیز به منظور مات کردن سطح استفاده میشود.

شکل 7 شات بلاست تونلی
اگر به دنبال خرید ماشین صنعتی به صورت قسطی هستید میتوانید به سایت ماشین بازار سر بزنید. در این سایت میتوانید محصولات دانشبنیان و غیردانشبنیان متنوعی را انتخاب کنید و با توجه به فروش اقساطی سایت کالای صنعتی را که مناسب کار و خط تولید شماست، انتخاب کنید.














